Najczęściej mikro i małe jednostki w rozumieniu ustawy o rachunkowości, ale także jednostki większe, które nie są poddawane pod ustawowe badanie sprawozdań finansowych

• Prowadzenie ksiąg rachunkowych z typowym nastawieniem na zgodność z ustawami podatkowymi bez uwzględnienia nadrzędnych zasad rachunkowości.
• Brak zamykania ksiąg rachunkowych w terminach określonych ustawą o rachunkowości – 3 miesiące od zakończenia roku obrotowego.
• Prowadzenie z opóźnieniem normalnych księgowań po 31 marca, co wskazuje na istotne naruszenie prawa
• Sporządzanie sprawozdań finansowych po okresie ustalonym przez ustawę o rachunkowości
• Składanie do KRS sprawozdań po terminie określonym przez KSH
• Opóźnione składanie stosownych dokumentów do organów podatkowych związanych z zakończeniem roku.

• Brak prawidłowego przeprowadzania spisów,
• brak przeszkolenia zespołów spisowych oraz
• brak wyceny spisów, a także porównania z księgami i brak ujęcia różnic remanentowych w księgach rachunkowych.
• Brak poprawności przeprowadzonych kompensat pomiędzy podobnymi pozycjami zapasów. Często dokonuje się kompensat zbiorczych wartości nadwyżek i niedoborów i to różnych grup składników majątkowych, co narusza dobre praktyki i zwyczaje.
• Brak dochodzenia odszkodowań od osób odpowiedzialnych materialnie, a często także brak powierzania osobom odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie.
• Brak wysyłania potwierdzeń sald, co do należności, a otrzymane potwierdzenia sald od kontrahentów nie są porównywane prze dział księgowości wyjaśniane i korygowane w przypadku ich niezgodności

Najczęściej spotykane niezgodności dotyczą:

• Środków trwałych, w tym także brak zgodności pomiędzy grupami KRŚT z grupami wykazywanymi zbiorczo w bilansie
• Zapasy magazynowe nieuzgadniane z syntetyką, wykazujące albo ujemne pozycje zapasów, albo całe składy magazynowe, jako wartości ujemne.
• Brak zgodności kont rozrachunków z syntetyką, gdy analityki prowadzone są w oddzielnych poza syntetyką zbiorach
• Środki pieniężne – brak zgodności wyciągów bankowych z saldami kont rachunków bankowych,
• Brak potwierdzania sald rozrachunków zagranicznych, w tym także sald kont rachunków bankowych znajdujących się w bankach zagranicznych

• Błędnie przypisane nr KRŚT na podstawie głównej grupy rodzajowej środka trwałego bez dokładnego określenia szczegółowej grupy, co skutkuje przypisaniem niewłaściwej stawki amortyzacji, a to wpływa na błędną amortyzację.
• Wadliwie przypisywane i rozdzielane koszty aktów notarialnych pomiędzy poszczególne środki trwałe będące składnikami majątku tego aktu.
• Brak wyodrębniania w treści aktów notarialnych gruntów, które zawyżają wartość budynków lub nakładów inwestycyjnych, co skutkuje ostatecznie nieprawidłowymi odpisami amortyzacyjnymi gruntów
• Brak właściwych stawek amortyzacyjnych wg ekonomicznego okresu przydatności do celów ustawy o rachunkowości w jednostkach objętych ustawowym badaniem sprawozdań finansowych
• Brak stosowania metody amortyzowania wg wartości rezydualnej, nieraz ma to ekonomiczne uzasadnienie.

Zniekształcenie wartości netto środków trwałych oraz wpływ na zniekształcenie wyniku finansowego.

Amortyzacja wg metody rezydualnej szczególnie w dużych jednostkach zakłada równomierne obciążanie amortyzacją kosztów i brak istotnego zniekształcenia wyniku na moment sprzedaży środka trwałego.

Przez aktywa należy rozumieć składniki majątkowe, które w przyszłości mogą przynosić korzyści ekonomiczne. Stąd jednostki sporządzające sprawozdanie finansowe dość powszechnie wadliwie wykazują zawyżone wartości, gdyż nie dokonują odpisów aktualizacyjnych najczęściej do takich pozycji jak:

• Środki trwałe w stosunku, do których nie można oczekiwać, że przyniosą one korzyści w wysokości danego składnika
• Inwestycje rozpoczęte w stosunku, do których np. 2-3 i więcej lat nie poniesiono żadnych nakładów, co wskazywać może, że nakłady te nie przyniosą korzyści ekonomicznych, brak uregulowań w polityce rachunkowości zasad dokonywania odpisów.
• Udziały, które znajdują się w podmiotach generujących od dłuższego czasu straty, lub od których podmiot nie może oczekiwać dywidend itp., brak możliwości uzyskania sprawozdania finansowego od podmiotu, w którym ulokowano udziały
• Brak między innymi aktualizacji należności przeterminowanych lub nieprzeterminowanych o znacznym stopniu prawdopodobieństwa nieściągalności (art. 35b ust.1 pkt.5).
• Zapasy, które nie rokują sprzedaży, lub sprzedaż nastąpi w cenach niższych od cen zakupu, lub kosztu wytworzenia

• Brak zweryfikowania salda i jego poprawności a salda ciągnące się latami zostają przedawnione w stosunku do osób zawłaszczających gotówkę, lub pozostawione są błędne księgowania na okresy lat następnych
• Składanie podpisów pod inwentaryzacjami niepotwierdzającymi faktycznych stanów środków pieniężnych w kasie, co stanowi przestępstwo przeciwko treści dokumentów,

• Brak weryfikacji w zakresie poprawności salda, – jaka wartość może być odniesiona na miesiące po okresie sprawozdawczym – brak weryfikacji z terminami wynikającymi z dokumentów ubezpieczeń lub też innymi dokumentami.

• Brak zgodności kapitału podstawowego z kapitałem wykazanym w KRS
• Brak stosownej dokumentacji do kapitału z przeszacowania środków trwałych – zagadnienie dotyczy urzędowego przeszacowania środków trwałych z roku 1995
• Brak wniesienia kapitału podstawowego, pomimo złożenia oświadczenia do KRS, że zostały kapitały wniesione, wadliwe składanie weksli, fikcyjne stany kasy, wpłacanie kapitału, który natychmiast jest wypłacany, jako zaliczka, z której udziałowiec/zarząd nie rozlicza się od lat, lub wypisywana zaliczka, które jest nierozliczone od wielu lat. Sytuacje takie wskazują na popełnienie przestępstwa, także z tytułu poświadczenia nieprawdy i odpowiedzialność ponosi zarząd spółki w przypadku ujawnienia takiej sytuacji.

• Brak wykazywania lub wykazywanie w zaniżonej wartości rezerw pracowniczych, niewłaściwe dyskonta, prognozowany wzrost wynagrodzeń, niewłaściwie przyjęte wskaźniki prawdopodobieństwa wypłaty odpraw emerytalnych, nagród jubileuszowych, rezerw pracowniczych czy też wreszcie odszkodowań dotyczących z tytułu śmierci.
• Brak ustalenia wskaźnika poziomu istotności, przez co podmioty bezpodstawnie przyjmują brak konieczności ustalenia ww. rezerw.
• Brak tworzenia rezerw na naprawy gwarancyjne oraz niewłaściwie dokonywanie ich rozwiązywania

• Brak rozdzielenia zobowiązań na krótkoterminowe (termin spłaty do 12 m-cy od dnia bilansowego i na długoterminowe pow. 12 m-cy od dnia bilansowego w stosunku do:
  • Kredytów i pożyczek
  • Umów leasingowych i dzierżawy
• Ukrywanie zobowiązań w drodze celowego ich nieujawniania w księgach rachunkowych, poprzez zwroty do dostawców faktur za usługi podnosząc zarzuty złej jakości, zakresu wykonanych prac, zastosowania zawyżonych cen itp.
• Brak wykazywania w księgach rachunkowych zobowiązań z tytułu leasingu środków trwałych, a wykazywanie ponoszenie wyłącznie rat dzierżawy przy jednoczesnym ukrywaniu umów leasingu przez obie strony, w celu nie wykazywania stanu zobowiązań, które przy emisji obligacji mogą skutkować wadliwością wskaźników zadłużeniowych, uniemożliwiających np. dalsze emisje obligacji.

Wadliwe wykazywanie zobowiązań krótkoterminowych i długoterminowych ma wpływ na analizę finansową i zniekształcenie oceny spłaty zobowiązań.

W przypadku nieprawidłowości związanych z ukrywaniem umów leasingu może w przypadku ujawnienia takiego procederu skutkować odpowiedzialnością karną szczególnie, gdy dojdzie do upadłości i pokrzywdzenia wierzycieli w tym także obligatariuszy.

• Brak prowadzenia analityki na poszczególne zaliczki wg kontrahentów
• Brak bieżące rozliczania przychodów przyszłych okresów, gdy dostawa jest zrealizowana
• Ekstremalnie wykazywanie błędnego salda w pasywach ze znakiem minus, w drodze mylenia zapisów z kontem rozliczeń międzyokresowych kosztów – czynnych

• Wadliwe kwalifikacje wydatków do przypadkowych pozycji kosztów rodzajowych
• Nieprawidłowości przy kwalifikacji kosztów rodzajowych z pozostałymi kosztami operacyjnymi lub kosztami finansowymi
• Brak stosowania dla pozycji kosztów pozaoperacyjnych oraz w zakresie kosztów/przychodów finansowych prezentowania wyniku, jako per salda
• Brak właściwego systemowego wyodrębniania kosztów niestanowiących kosztów uzyskania przychodów oraz przychodów niebędących podstawą opodatkowania do właściwego ustalenia podstawy opodatkowania

• Brak lub niewystarczająco opisane zasady wyceny i prezentacji istotnych pozycji sprawozdania finansowego, pominięcie elementów wskazujących na zasadę kontynuacji działalności w okresie następnym po dacie sporządzenia sprawozdania działalności

• Pomijanie istotnych pozycji w zakresie objaśnień wymaganych ustawą o rachunkowości, co wskazuje na naruszenie zasad rachunkowości i brak przedstawiania rzetelnego obrazu jednostki jej sytuacji finansowej i majątkowej.